Αναρτήσεις

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

Ποιος νοιάζεται για τον Φουκώ;

Εικόνα
  Αν μπορεί να εξαχθεί ένα ορισμένο συμπέρασμα... αυτό είναι ότι ο κορωνοϊός αποτελεί κάτι περισσότερο από ένα παθογόνο αίτιο το οποίο απειλεί τις ζωές πολλών ανθρώπων. Σε κίνδυνο τίθεται επιπλέον η δημοκρατία από τα πρόσφατα πειράματα με τις διάφορες μορφές διακυβέρνησης έκτακτης ανάγκης... Οι κυβερνήσεις έχουν πετύχει σημαντικό τεχνοκρατικό έλεγχο των πληθυσμών τους, οι οποίοι έχουν πειθαρχηθεί -με τη σημασία που λαμβάνει ο όρος «πειθαρχία» (discipline) στα τελευταία κείμενα του Φουκώ- ώστε να επιθυμούν την ασφάλεια αντί της ελευθερίας.» (Gerard Delanty, “Six Political Philosophies in Search of a Virus: Critical Perspectives on the Coronavirus Pandemic”) Ποιος νοιάζεται για τον Φουκώ; Πόσο και πώς έρχονται σήμερα σε επαφή με το έργο του οι ομάδες τις οποίες επηρέαζε κάποτε; Στο ερώτημα ανταποκρίνεται το άρθρο “How We Forgot Foucault” του Geoff Shullenberger, λέκτορα στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το οποίο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό  American Affairs  αυτού του καλοκα...

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

  του Κωνσταντίνου Π. Ρωμανού Από την αρχή ο ανθελληνισμός ήταν η άλλη πλευρά του νομίσματος του φιλελληνισμού. Ο φιλελληνισμός ήταν έρωτας του ιδανιστικού Ελληνισμού, έρωτας του ελληνικού πολιτισμού όπως αυτό εκφραζόταν στη γλυπτική, την αρχιτεκτονική, την επιστήμη, τα έργα των προγόνων. Ανθελληνισμός ήταν η στάση απογοήτευσης του φιλέλληνα που προέκυπτε από την επαφή του τελευταίου με τους συγχρόνους του υπαρκτούς Έλληνες, δηλαδή τους ανθρώπους της καθημερινότητας, τους ανθρώπους όπως εσύ κι εγώ, με όλα τα πάθη και τις μικρότητες. Η ανώμαλη προσγείωση από το ιδανικό στο πραγματικό είναι μια κίνηση που στην πολιτική ψυχολογία εξηγεί την έκπτωση του έρωτα σε μίσος, του φιλελληνισμού σε ανθελληνισμό! Ήδη οι Ρωμαίοι ήταν ταυτόχρονα εραστές της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και εχθροί των Ελλήνων της εποχής τους, για τους οποίους επεφύλασσαν τις κατηγορίες του γραικυλισμού, της διπροσωπίας, της υποκριτικής δουλικότητας κ.λπ. Τον ίδιο διχασμό παρατηρούμε καθ' όλον τον μεσαίωνα στη...

Όταν ο Σουν Τσου συνάντησε μια μπάλα

  Ένας χρόνος χωρίς τον Χρίστο Χαραλαμπόπουλο, ένας χρόνος χωρίς την “κοφτερή” του άποψη, χωρίς τον ουσιαστικό παρεμβατικό του λόγο για το ποδόσφαιρο (και όχι μόνο). Στη μνήμη του δημοσιεύουμε στην «Εποχή» που τόσο στήριξε, απόσπασμα από το εξαιρετικό βιβλίο του «Σουν Τσου: Το εγχειρίδιο του πολέμου για το ποδόσφαιρο» (Εκδόσεις Δίαυλος). Γράφει ο Χρίστος: «Λίγο μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η μεγάλη ομάδα της Ντιναμό Μόσχας και πρωταθλήτρια της Σοβιετικής Ένωσης πραγματοποίησε μία περιοδεία «καλής θέλησης» στη Μ. Βρετανία. Μία περιοδεία που έγινε πριν το ξέσπασμα του Ψυχρού Πολέμου και διέλυσε πολλές από τις προκαταλήψεις των Άγγλων για το ποδόσφαιρο των Ανατολικών. Και κάτι περισσότερο. Αποτέλεσε μια προειδοποίηση για τον ποδοσφαιρικό εγωισμό των Άγγλων, που οκτώ χρόνια μετά θα δέχονταν ένα ταπεινωτικό μάθημα από τους Ούγγρους, μέσα στο Γουέμπλεϊ. Σε εκείνη την περιοδεία, οι Σοβιετικοί, στο πρώτο τους παιχνίδι, ήρθαν ισόπαλοι 3-3 με την Τσέλσι, κάνοντας επίδειξη του –άγ...

Υπεράσπιση του Διαφωτισμού

Εικόνα
  Επιμέλεια:   Θανάσης Γιαλκέτσης Στα αμερικανικά πανεπιστήμια, και αλλού, ακούγονται φωνές που κατηγορούν τον Διαφωτισμό και την κλασική κουλτούρα για ρατσισμό, επειδή τάχα καταλήγουν να δικαιολογούν τη «λευκή ανωτερότητα». Τις κατηγορίες αυτές αντικρούει στο ακόλουθο άρθρο του ο Ολλανδός ιστορικός Ιαν Μπουρούμα. Ακολουθήστε μας στο Google news   Ο Διαφωτισμός μπορεί να σημαίνει κάμποσα πράγματα: ένα σύνολο ετερόκλητων στοχαστών, κυρίως του 18ου αιώνα, που αμφισβήτησαν το θρησκευτικό δόγμα αντικαθιστώντας το με μια ορθολογική φιλοσοφία· ή ένα σύνολο λίγο ώς πολύ συνεκτικών αξιών, βασιζόμενων στην εκκοσμίκευση και στην πνευματική ελευθερία. Οι επικριτές όλων όσων συνδέονται με τον Διαφωτισμό προέρχονταν συνήθως από τη Δεξιά, από τον Γάλλο αντιδραστικό στοχαστή Ζοζέφ ντε Μεστρ (1753-1821) ώς τους τωρινούς εκπροσώπους της αντίδρασης. Αυτοί φοβούνταν ότι η απώλεια της θρησκευτικής αυθεντίας θα δημιουργούσε ηθική εξαχρείωση και κοινωνική αταξία. Στις μέρες μας, η κληρονομιά τ...

Η Δύση σε παρακμή;

Εικόνα
  Συμπληρώνονται φέτος εκατό χρόνια από την πρώτη έκδοση του μνημειώδους έργου του Οσβαλντ Σπένγκλερ (1880-1936) «Η παρακμή της Δύσης» (ελληνική έκδοση: Τυπωθήτω, 2003). Συντηρητικός με έντονα ρομαντικές τάσεις, ο Σπένγκλερ ήταν ένας σφοδρός επικριτής της νεωτερικότητας και της σύγχρονης κοινωνίας. Περιφρονούσε τη δημοκρατία. Αποστρεφόταν τη μαζική κοινωνία. Επέκρινε τη δικτατορία του χρήματος. Στηλίτευε το πνεύμα του ωφελιμισμού, που κυριαρχούσε στην αμερικανική και σε άλλες κοινωνίες. Σύμφωνα με τον Σπένγκλερ, κάθε πολιτισμός είναι ένας οργανισμός που ακολουθεί έναν δικό του βιολογικό ρυθμό: γεννιέται, αναπτύσσεται, παρακμάζει και πεθαίνει. Η Kultur αντιπροσωπεύει τη δημιουργική φάση, εκείνη της μέγιστης πνευματικής επέκτασης ενός πολιτισμού, ενώ η Zivilisation τη φάση της παρακμής και της πτώσης. Οι ναζιστές ερωτοτροπούσαν με τις αναλύσεις της «Παρακμής της Δύσης». Ωστόσο, ο αντιδραστικός Σπένγκλερ δεν ήταν και δεν έγινε ναζιστής. Στο έργο του Σπένγκλερ αναφέρεται το ακόλουθο άρ...

Λαϊκισμός, Δημοκρατία και Αριστερά-Τι μάθαμε δέκα χρόνια μετά τα κινήματα της κρίσης;

Εικόνα
  Παρά τις αλλεπάλληλες επιστρώσεις των  γρήγορων   εξελίξεων  έκτοτε σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, την απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και την παγίωσης μιας νέου τύπου αυταρχικής δημοκρατίας, η ανάμνηση εκείνης της περιόδου μοιάζει να παραμένει ενεργή στο  συλλογικό   υποσυνείδητο , φορτισμένη θετικά ή αρνητικά αναλόγως την πολιτική, ιδεολογική, ταξική εν τέλει τοποθέτηση του γράφοντος ή ομιλούντος. Δεν είναι τυχαίο ότι εντελώς πρόσφατα οι μαζικές διαδηλώσεις σε γειτονιές της Αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων ενάντια στην αστυνομική βία, μετά τον ξυλοδαρμό του μεταπτυχιακού φοιτητή του ΕΜΠ στη  Νέα   Σμύρνη , έσπευσαν να στιγματιστούν από την κυβέρνηση ως απόπειρα δημιουργίας «πλατειών νεοαγανακτισμένων». Από τις «πλατείες» και ευρύτερα τα  κινήματα   της   κρίσης  αναδείχθηκε άλλο ένα φαινόμενο, τα κόμματα που «ανέλαβαν» να εκφράσουν σε πολιτικό-κοινοβουλευ...

Ο παγκόσμιος εμφύλιος πόλεμος...

  Στέφανος Ληναίος A- A+ «Οι αδίστακτες οικονομικές δυνάμεις που αναπτύσσονται ιλιγγιωδώς και οι περισσότερες πολιτικές εξουσίες, ιδιαίτερα της Ευρώπης, έρμαιο των ισχυρότερων τάξεων, με τρομάζουν... Φοβάμαι ότι ο Πολιτισμός βαίνει πια προς τη δύση του...» Ευάγγ. Παπανούτσος Τον ζούμε εδώ και πολύ καιρό. Οπως τον είχε προφητέψει ο Τζορτζ Οργουελ. Ενας παρανοϊκός, ανήθικος, εμφύλιος, οικονομικός, αλληλοσπαραγμός, ανάμεσα στις «συνεργαζόμενες» Μεγάλες Δυνάμεις... Με θύματα τις μικρές, κατακερματισμένες χώρες... Την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την πολιτισμική τους ταυτότητα... Και την... περιουσία τους φυσικά... Τον είχε προβλέψει και ο δάσκαλός μας ο Παπανούτσος, το 1960: «Οι αδίστακτες οικονομικές δυνάμεις που αναπτύσσονται ιλιγγιωδώς και οι περισσότερες πολιτικές εξουσίες, ιδιαίτερα της Ευρώπης, έρμαιο των ισχυρότερων τάξεων, με τρομάζουν... Φοβάμαι ότι ο Πολιτισμός, βαίνει, πια, προς τη δύση του..» Ο προκατασκευασμένος «σωτήριος» πόλεμος του Κόλπου ήταν η «ανεπίσημη» αρχή... Ο ...

Νεοφιλελεύθερο κράτος (Ελάχιστο κράτος ή κράτος τίγρη)

Εικόνα
  Το  « ελάχιστο κράτος » ή το « κράτος τίγρη »  αποτελεί το  ιδεώδες των νεοφιλελεύθε ρων, στόχος των οποίων είναι να δ ιασφαλίσουν ότι τα άτομα απολαμ βάνουν το ευρύτερο δυνατό πεδίο ελευθερίας(αξία σύμφωνη με την νεοφιλελεύθερη ιδεολογία).  Αυτή η άποψη έχει τις ρίζες της  στη θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου  των κλασσικών φιλελευθέρων του 19 ου -20 ου  αιώνα , παρ' όλα αυτά όμως προωθεί μια κατ' ουσίαν «αρνητική» άποψη περί κράτους.  Από αυτή τη σκοπιά , η αξία του κράτους έγκειται στη δυνατότητα του να θέτει φραγμούς στην ανθρώπινη συμπεριφορά, εμποδίζοντας έτσι τα άτομα να παραβιάζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των άλλων.  Το κράτος  για τους νεοφιλελεύθερους   δεν είναι παρά ένα π ροστατευτικό σώμα, με κύρια λει τουργία του την παροχή ενός πλαισίου ειρήνης και κοινωνικής τάξης, εντός του οποίου οι πολίτες μπορούν να ζουν τη ζωή τους όπως οι ίδιοι νομίζουν καλύτερα. Σύμφωνα με την περίφημη παρομοίωση του  κλασ...

Μακιαβέλι: Η αλεπού και το λιοντάρι

Εικόνα
O Νικολό Μακιαβέλι (1469-1527) απόλαυσε την Φλωρεντία της Αναγέννησης, μια πόλη της οποίας η πνευματική ακμή μπορεί να συγκριθεί μόνο με την κλασική Αθήνα του Περικλή. Σταδιοδρόμησε ως πολιτικό στέλεχος στη φλωρεντινή δημοκρατία, αναλαμβάνοντας κρίσιμες διπλωματικές αποστολές. Το μεγαλύτερο μέρος του πλούσιου συγγραφικού του έργου έχει γραφεί μετά το 1512, αφότου απώλεσε τη θέση του εξαιτίας της παλινόρθωσης των Μεδίκων. Τα πλέον αναγνωρισμένα κείμενά του είναι «Ο Ηγεμόνας» (1513) και οι «Διατριβές στα δέκα πρώτα βιβλία του Τίτου Λίβιου» (1517). Το πρώτο γράφτηκε ως μια σύνοψη της πολιτικής του πείρας, ώστε να καταλάβουν οι Μέδικοι τον πλούτο της σκέψης του και να τον αποκαταστήσουν. Σε αντίθεση προς την προγενέστερή του παράδοση, είναι ιδιαίτερα τολμηρός και αποκαλυπτικός στις πολιτικές συμβουλές του. Βασική επιδίωξη του ηγεμόνα πρέπει να είναι η διατήρηση του stato, της προσωπικής και κρατικής ισχύος.Ο ηγεμόνας δεν μεριμνά μόνο για το προσωπικό του όφελος, αλλά και για την...